Uyurgezerlik Nedenleri ve Belirtileri Nelerdir? Kaç Yaşında Başlar?
Uyurgezerlik Nedir, Neden Olur ve Kimlerde Görülür?
Uyurgezerlik, pek çok kişinin hayatının belirli dönemlerinde karşılaşabildiği, hem kişi hem de yakın çevresi için zorlayıcı olabilen bir uyku bozukluğudur. Uyurgezerlik sırasında kişi derin uyku halindedir, uyandırılması oldukça zordur ve yaşadıklarını çoğunlukla hatırlamaz. Psikiyatrist ve Psikoterapist Yrd. Doç. Dr. Rıdvan Üney’e göre bu durum, farklı nedenlerle ortaya çıkabilen ve dikkatle ele alınması gereken bir problemdir.
Uyurgezerlik Neden Ortaya Çıkar?
Uyurgezerliğin oluşumunda birden fazla faktör etkili olabilir. Özellikle çocukluk döneminde gece uykusundan ani şekilde uyandırılmak, uyku düzeninin bozulmasına ve uyurgezerliğe zemin hazırlayabilir. Uzun süreli uykusuzluk, vardiyalı çalışma sistemi ve düzensiz uyku saatleri de bu durumu tetikleyen önemli etkenler arasındadır.
Migren, özellikle çocuklarda uyurgezerliğin altında yatan nedenlerden biri olabilir. Bunun yanı sıra depresyon, kaygı bozuklukları ve farklı psikiyatrik rahatsızlıklar da uyku sırasında bilinç dışı davranışların ortaya çıkmasına neden olabilir. Sürekli çatışma yaşayan, yoğun stres altında olan ve duygusal olarak zorlanan bireylerde uyurgezerlik daha sık görülebilir.
Bazı psikiyatrik ilaçların yan etki olarak uyurgezerliğe yol açabildiği de bilinmektedir. İleri yaşlarda ortaya çıkan uyurgezerlik vakalarında ise genellikle beyin hücrelerinin etkilenmesine neden olan nörolojik hastalıklar ön plana çıkmaktadır.
Uyurgezerlik Kaç Yaşında Başlar?
Uyurgezerlik çoğunlukla uykunun ilk evrelerinde, uykuya daldıktan birkaç saat sonra ortaya çıkar. Toplumda yaklaşık her kırk kişiden birinde görülebilen bu durum, genellikle beş yaş civarında başlar. Çocukluk döneminde sık rastlanan uyurgezerlik, çoğu zaman ergenlik çağının sonlarına doğru kendiliğinden ortadan kalkar. Ancak bazı bireylerde yetişkinlik döneminde de devam edebilir.
Kadınlarda ve erkeklerde görülme sıklığı benzer düzeydedir. Ailede uyurgezerlik öyküsü bulunan çocuklarda bu durumun ortaya çıkma ihtimali daha yüksektir. Uyurgezerlik atağı genellikle kısa sürer ve çoğu zaman on dakika içinde kişi tekrar yatağına dönerek uykuya devam eder.
Uyurgezerlik Sırasında Görülebilen Davranışlar
Uyurgezerlik yaşayan kişiler, uyku sırasında yataktan kalkıp ev içinde dolaşabilir. Yürüyebilir, yatağını düzeltebilir ya da anlamsız bir yüz ifadesiyle çevresine bakabilir. Bu sırada kendisine seslenildiğinde ya da uyandırılmaya çalışıldığında genellikle tepkisiz kalır.
Bazı uyurgezerler başka odalara geçebilir, yemek yiyebilir, su içebilir veya kısa telefon konuşmaları yapabilir. Konuştuklarında ise anlamlı ve tutarlı cevaplar veremezler. Daha ileri vakalarda pencere açma, cam kırma, evden dışarı çıkma hatta araç kullanma gibi tehlikeli davranışlar da görülebilir. Nadir durumlarda ise kişi kendisine ya da çevresindekilere zarar verebilecek hareketlerde bulunabilir.
Uyurgezerlik, doğru şekilde ele alınmadığında risk oluşturabilen bir durumdur ve özellikle sık tekrar eden vakalarda uzman desteği büyük önem taşır.
