Sınav Sürecinde Gençlerde Kaygı ve Stresle Başa Çıkmanın Yolları

Covid-19 salgınıyla birlikte değişen yaşam koşulları, lise ve üniversite sınavlarına hazırlanan gençler üzerinde daha yoğun bir stres ve kaygı yükü oluşturmuştur. Belirsizliklerin arttığı bu dönemde sınav baskısı, gençlerin hem psikolojik hem de duygusal olarak zorlanmasına neden olabilmektedir. Uzmanlar, bu süreçte gençlerin yaşadıkları kaygı ve korkuları aileleriyle paylaşmasının büyük önem taşıdığını vurgulamakta, ailelerin ise kıyaslamadan uzak ve gerçekçi beklentilerle çocuklarına yaklaşması gerektiğini ifade etmektedir.

Üsküdar Üniversitesi NP Etiler Tıp Merkezi Uzman Klinik Psikolog Serkan Elçi, salgın koşullarıyla eş zamanlı yürüyen sınav sürecinin sağlıklı şekilde ilerleyebilmesi için ailelere ve gençlere önemli önerilerde bulunmaktadır.

Yüksek Beklentiler Gençlerde Stresi Artırabiliyor

Sınavların oluşturduğu baskının gençlerde yoğun stres ve kaygıya yol açabileceğini belirten Serkan Elçi, özellikle ebeveyn beklentilerinin bu süreci daha da zorlaştırabildiğine dikkat çekmektedir. Ailenin başarısızlığı kabul etmeyen tutumu, gencin üzerindeki yükü artırarak karamsarlık ve umutsuzluk duygularını besleyebilir. Gençler sınavları yalnızca bir yarış olarak görmemekte, aynı zamanda kendilerini kanıtlama, bağımsızlık kazanma ve kimlik oluşturma sürecinin bir parçası olarak değerlendirmektedir. Bu nedenle başarısızlık ihtimali, gencin kendi iç dünyasında ciddi çatışmalara neden olabilmektedir.

Kaygı ve Korkuların Paylaşılması Büyük Önem Taşıyor

Sınav sürecinin bir tehdit olarak algılanmaması gerektiğini vurgulayan Serkan Elçi, bu dönemin gençler için kendilerini deneme fırsatı sunduğunu hatırlatmaktadır. Sınav sonucunun hayatın tamamını belirleyen bir ölçüt olmadığı, aileler tarafından açık ve net bir şekilde ifade edilmelidir. Gence, başarı ya da başarısızlığın aile içindeki sevgi ve değerini asla değiştirmeyeceği hissettirilmelidir. Ailenin koşulsuz desteğini hisseden genç, kaygı ve korkularını paylaşmaktan çekinmez. Bu süreçte gençlerin yalnız kalmamaları, aileleri, arkadaşları ve güvendikleri kişilerle duygularını paylaşmaları psikolojik dayanıklılıklarını artırır.

Ebeveyn Tutumları Sürecin Gidişatını Belirliyor

Ebeveynlerin sınav dönemindeki tutumları, gençlerin yaşadığı stres düzeyi üzerinde doğrudan etkilidir. Anne ve babaların gergin ve kaygılı olması, bu duyguların çocuklara da yansımasına neden olur. Bu nedenle ebeveynlerin öncelikle kendi kaygılarını yönetmeleri ve sınava yükledikleri anlamı yeniden gözden geçirmeleri gerekir. Çocuğun her an ders çalışması gerektiğini vurgulamak yerine, dengeli bir çalışma programı oluşturulmalıdır. Rehber öğretmen desteği alınarak ya da aile içinde birlikte planlama yapılarak ders süreleri, mola zamanları ve öncelikli konular belirlenebilir. Ailenin sürecin dışında kalmak yerine gencin yanında olduğunu hissettirmesi, kaygının azalmasına önemli katkı sağlar.

Sınav Kaygısının Gençlerde Görülen Belirtileri

Sınav kaygısı yaşayan gençlerde davranışsal ve duygusal bazı değişimler gözlemlenebilir. Sürekli hareket halinde olma, bedensel huzursuzluk hissi ve yerinde duramama bu belirtiler arasında yer alır. Bazı gençlerde tırnak yeme, parmak çıtlatma ya da saç ve kıyafetlerle aşırı oynama gibi tekrarlayıcı davranışlar görülebilir. Kaygı arttıkça karar verme ve uygulama becerileri zayıflayabilir, genç ne istediğini bilemeyen, eskiden keyif aldığı şeylerden uzaklaşan bir ruh haline bürünebilir. Bununla birlikte öfke patlamaları ve agresif tutumlar da sıkça ortaya çıkabilir ve aile içi çatışmalar artabilir. Bu belirtiler fark edildiğinde, gencin desteklenmesi ve gerekirse profesyonel yardım alınması sürecin sağlıklı ilerlemesi açısından önem taşır.