Travmatik Olaylarla Nasıl Baş Etmeli?
Deprem veya başka travmatik olaylar, sadece fiziksel yıkıma yol açmakla kalmaz; aynı zamanda ruhsal dünyamızda da ciddi etkiler bırakabilir. Biruni Üniversitesi Uz. Psikolog Elif Sağlam’ın belirttiği gibi, travmatik olaylar sırasında kişiler dehşet, panik ve çaresizlik gibi yoğun duygular yaşayabilir. Ancak travmanın etkisi herkes için aynı değildir; kişinin olayları algılayışı, kişilik yapısı, psikiyatrik öyküsü, sosyal desteği ve başa çıkma becerileri bu süreci etkiler.
Travmanın Normal Tepkileri
Travmatik olay sonrası görülen ruhsal tepkiler genellikle şunlardır:
- Çökkünlük, üzüntü, isteksizlik, keyif alamama
- Uyku ve iştah bozuklukları, kabuslar
- Olayı sürekli hatırlama ve yeniden yaşıyor gibi hissetme
- Artmış uyarılmışlık hali, kolay irkilme, sürekli tetikte olma
- Dikkat sorunları, sinirlilik, öfke patlamaları
- Olayla ilgili uyaranlardan kaçınma
- Günlük yaşam ve sosyal ilişkilerde bozulma
Bu belirtiler genellikle olayın hemen ardından görülür ve zamanla azalarak kaybolabilir. İlk bir ay boyunca bu belirtiler aşırı değilse, psikolojik müdahaleye gerek olmayabilir; kişilerin bu durumun normal olduğunu bilmesi bile rahatlamalarına yardımcı olur.
Travmayla Baş Etmek İçin Öneriler
- Sosyal destek: Benzer deneyimleri yaşamış kişiler veya yakınlarla konuşmak, travmanın etkilerinden kurtulmayı kolaylaştırır. Yalnız olmadığını hissetmek, güven duygusunu artırır.
- Duyguların ifade edilmesi: Olayı anlatmak isteyen kişi sabırla ve fazla müdahale etmeden dinlenmeli. Zorlamak yerine kişinin hazır hissettiği anda duygularını ifade etmesine olanak tanınmalıdır.
- Günlük yaşam rutinleri: Günlük rutinlere geri dönmek, güvenlik hissini artırır ve süreci kolaylaştırır.
- Fiziksel aktivite: Yürüyüş, koşu veya egzersiz gibi aktiviteler ruh sağlığını destekler ve travmanın olumsuz etkilerini azaltır.
- Uzman desteği: Travmatik olay sonrası belirtilerin şiddeti azalmıyor veya yaşamı etkiliyorsa, mutlaka psikolojik destek alınmalıdır.
Özetle, travmatik olaylar karşısında herkes farklı şekilde etkilenir. Sosyal destek, duyguların ifade edilmesi, rutinler ve fiziksel aktivitelerle başa çıkmak mümkün olsa da, belirtiler devam ediyorsa profesyonel yardım almak önemlidir.
İstersen sana travmatik olay sonrası kendini destekleyecek pratik günlük stratejiler de listeleyebilirim; böylece bu süreci daha kolay yönetebilirsin. Bunu hazırlamamı ister misin?
