İkiz ve Çoğul Gebelik Nedir? Ne Sıklıkla Görülür?

Çoğul gebelik, bir kadının tek bir adet döngüsünde birden fazla embriyonun gelişmesi durumudur. Bu durum, ya birden fazla yumurtanın ayrı ayrı döllenmesiyle ya da tek bir yumurtanın döllenme sonrası iki veya daha fazla eşit hücreye bölünmesiyle ortaya çıkabilir. Hücrelerden her biri bağımsız olarak gelişmeye devam ederek çoğul gebelik oluşmasını sağlar.

İkiz Gebelik Türleri

Oluşum şekline göre ikiz gebelikler iki ana gruba ayrılır.

**Çift yumurta ikizi (Dizigotik):** Birden fazla yumurta ayrı ayrı döllenirse ortaya çıkar. Bu ikizler genetik olarak birbirinden farklıdır ve aynı gebelikte iki farklı sperm ve yumurtanın birleşmesiyle oluşurlar.

**Tek yumurta ikizi (Monozigotik):** Tek yumurta döllenmesinden sonra hücrenin iki veya daha fazla embriyoya ayrılmasıyla oluşur. Bu ikizler genetik olarak tamamen aynıdır ve genellikle dış görünüşleri ve cinsiyetleri birbirine çok benzer.

Bebek sayısının ikiden fazla olduğu durumlarda embriyoların tamamı ya farklı yumurtalardan ya da tek yumurtanın bölünmesiyle oluşabilir.

İkiz ve Çoğul Gebeliklerin Görülme Sıklığı

Tüm ikiz gebeliklerin yaklaşık üçte ikisi çift yumurta ikizi, üçte biri ise tek yumurta ikizi olarak ortaya çıkar. Bu oranlar ülkelere göre farklılık gösterir.

* Japonya’da ikiz gebelik oranı binde 6 gibi düşük seviyelerdeyken, Avrupa ülkelerinde ve Kuzey Amerika’da binde 11 civarındadır. Türkiye’de de bu oran Avrupa ile paralel kabul edilmektedir.
* Dünya genelinde ikiz gebeliklerin en yüksek olduğu ülke Nijerya’dır. Nijerya’da tüm gebeliklerin yaklaşık %4’ü ikiz gebeliktir. Afrika kıtasının diğer bölgelerinde de ikiz gebelik oranları görece yüksektir.

Çift Yumurta İkizliğini Etkileyen Faktörler

Çift yumurta ikizliği bazı biyolojik ve çevresel faktörlere bağlı olarak daha sık görülebilir:

* Anne adayının yaşı ilerledikçe ve daha önceki doğum sayısı arttıkça çift yumurta ikizi olasılığı yükselir.
* Kısırlık tedavileri sırasında kullanılan yumurtlamayı artırıcı ilaçlar, birden fazla yumurta üretildiği için çoğul gebelik olasılığını artırır.
* Tüp bebek ve mikroenjeksiyon yöntemlerinde rahime birden fazla embriyo transfer edilmesi çift yumurta ikizliği olasılığını artırabilir. 2026 itibarıyla birçok ülkede yasal düzenlemeler, anne yaşının ileri olması gibi özel durumlar hariç, rahime birden fazla embriyo transferini sınırlamaktadır.
* Daha önce çift yumurta ikizi doğurmuş bir anne adayının sonraki gebeliklerinde tekrar çift yumurta ikizi görülme olasılığı yaklaşık iki kat artar.
* İri yapılı anne adaylarında çift yumurta ikizi görülme olasılığı orta ve küçük yapılı anne adaylarına göre daha yüksektir.

Tek Yumurta İkizliği

Tek yumurta ikizliği dünya genelinde sabit bir oran gösterir ve yaklaşık her 250 gebelikten birinde görülür. Son araştırmalar, yumurtlamayı artırıcı tedavilerle elde edilen gebeliklerde hem çift hem de tek yumurta ikizliğinin oranının biraz yükseldiğini ortaya koymaktadır.