Bebeklerde Çölyak Hastalığı Hakkında Her Şey
ÇÖLYAK HASTALIĞI NEDİR?
Çölyak hastalığı, toplumda sık görülen ancak hakkında yeterince bilgi bulunmayan bir ince bağırsak rahatsızlığıdır. Her yaş grubunda, bebekten yaşlıya kadar herhangi bir dönemde ortaya çıkabilir. Genellikle belirtiler, büyüme çağındaki çocuklarda daha belirgindir ve ek gıdaya geçişle birlikte, özellikle 1 yaş sonrası çölyak hastalığı daha sık gözlemlenir.
Çölyak, arpa, buğday, yulaf ve çavdar gibi tahıllarda bulunan gluten proteinine karşı vücudun verdiği bir reaksiyon sonucunda gelişir. Genetik olarak yatkın bireylerde gluten sindirilemez ve ince bağırsaktaki villi adı verilen yapıları bozarak emilim işlevini engeller. Bu durum, karbonhidrat, yağ, protein, vitamin ve mineral emilimini olumsuz etkiler ve vücudun bağışıklık sistemi tepki vermeye başlar. Çölyak hastalığı, gluten enteropatisi veya celiac hastalığı olarak da adlandırılır.
ÇÖLYAK HASTALIĞININ ÇEŞİTLERİ
Çölyak hastalığının farklı türleri vardır:
Klasik Gluten Enteropatisi
Anne sütünden ek gıdaya geçen 6 aylık ve sonrası bebeklerde görülür. Ek gıdayla birlikte gluten alımı arttığı için bu dönemde çölyak belirtileri ortaya çıkabilir.
Atipik Gluten Enteropatisi
‘Klasik olmayan çölyak’ olarak da bilinir. 5 yaş sonrası çocuklarda ve yetişkinlerde görülür.
Potansiyel Gluten Enteropatisi
Kan testleri pozitif çıkan ancak biyopsi sonucu negatif olan kişilerde hastalığın gelişme potansiyeli yüksektir. Henüz hasta sayılmazlar ancak ilerleyen dönemde çölyak gelişebilir.
Sessiz Gluten Enteropatisi
Bilinen çölyak belirtileri göstermeden başka bir araştırma sırasında tesadüfen saptanan hastalık türüdür.
ÇÖLYAK HASTALIĞI NEDEN OLUR?
Çölyak hastalığı genetik bir yatkınlığa sahiptir ve kalıtım yoluyla ortaya çıkabilir. Vücutta Homozigot DQ2 genine sahip bireyler risk grubundadır. Çevresel faktörler ve glutence zengin beslenme hastalığın tetiklenmesine yol açabilir. Ayrıca Down sendromu, Turner sendromu, IgA eksikliği, epilepsi, sarkoidoz, infertilite ve osteoporoz gibi bazı hastalıklara sahip kişilerde çölyak riski daha yüksektir. Bu nedenle riskli grupların düzenli kontrolleri önemlidir.
BEBEKLERDE ÇÖLYAK HASTALIĞININ BELİRTİLERİ
Bebeklerde çölyak hastalığı çeşitli sindirim sorunlarına yol açabilir ve bazı durumlarda hiçbir belirti göstermeyebilir. Belirtiler şunlardır:
* Uzun süre devam eden ishal
* Şiddetli karın ağrısı
* Midede şişkinlik ve gaz
* Kusma
* İştahsızlık
* Uzun süre devam eden kabızlık
* Kilo kaybı
* Hastalığa bağlı demir eksikliği anemisi
* Gelişme geriliği (yaşıtlarına göre kısa boy ve düşük kilo)
* Kas kaybı
* Huzursuzluk
* Hastalığa bağlı başka sağlık sorunları (tiroid yetmezliği, B12 ve folik asit eksikliği)
Bu belirtiler gözlemlendiğinde, bebeklerin çölyak açısından değerlendirilmesi ve gerekli testlerin yapılması büyük önem taşır.
