Strese Neden Olan Faktörler ve Stresi Tetikleyen Durumlar
STRES NEDİR VE HAYATIMIZI NASIL ETKİLER
Günlük yaşamda sıkça karşılaştığımız stres, beynimizin yeni durumlarla karşılaştığında geliştirdiği doğal bir tepkidir. Psikoterapist Yrd. Doç. Dr. Rıdvan Üney’e göre stres, hem zararlı hem de faydalı bir mekanizmadır. Örneğin bir buluşma randevusuna yetişmek için yaptığımız planlamalar, giyinme ve yola çıkma hazırlıkları stresin tetiklediği davranışlardır. Bu tür stresler, hayatımızın düzenli ve güvenli bir şekilde ilerlemesini sağlar. Hayatta kalmamız için gerekli olan bu uyum mekanizması, gün içinde maruz kaldığımız pek çok küçük stres ile işler hale gelir.
STRESİN BİYOLOJİK YAPISI VE FARKLILIK GÖSTEREN TEPKİLER
Stres anında vücutta çeşitli hormonlar salgılanır ve bu hormonlar, bedenin yeni durumla başa çıkmasına yardımcı olur. Beynimiz, karşılaştığımız duruma bir alarm sinyali gönderir ve dikkatimizi toplar. Bu sayede vücut, duruma karşı hazırlıklı hale gelir ve direncimizi artırır. Stresle başa çıkamadığımızda ise tükenme meydana gelir. Stresin etkisi, kişinin dayanıklılığı ve stresin yoğunluğu ile doğrudan ilişkilidir. Kimi insanlar için kolay yönetilen stres, başkası için ciddi bir zorluk oluşturabilir. Ayrıca aynı stres kaynağı, daha önce kolayca üstesinden gelinmiş olsa bile yeniden karşılaşıldığında farklı bir etki yaratabilir.
STRESİ EN FAZLA HİSSETTİREN DURUMLAR
Psikoterapist Yrd. Doç. Dr. Rıdvan Üney, stresin hayatımızı etkileyen başlıca durumlarını şu şekilde sıralıyor:
ERGENLİK DÖNEMİ
Ergenlik, çocukluktan yetişkinliğe geçiş süreci olduğu için stresin yoğun hissedildiği kritik bir dönemdir. Bu dönemde gençler duygusal olarak hassaslaşır, alıngan ve sinirli olabilir. Vücut ve zihindeki değişimlere uyum sağlamak zaman alır, küçük sorunlar bile büyük bir stres kaynağı haline gelebilir.
EVLİLİK
Evliliğin başlangıç dönemi, çiftler için stresli olabilir. Ailelerle tanışma, söz, nişan ve nikâh gibi etkinlikler, yeni eve taşınma ve eşin alışkanlıklarına uyum sağlama süreçleri strese neden olur. Bu dönem, hem kadın hem de erkek için yoğun duygusal ve sosyal yükler taşır.
YENİ İŞ
Yeni bir iş, heyecan ve belirsizlikleri bir arada getirir. İş arkadaşlarıyla iletişim, işyerinin işleyişi ve yöneticilerin tavırları, kişinin strese maruz kalmasına yol açabilir. Bu durum, hem performansı hem de motivasyonu etkileyebilir.
ŞEHİR DEĞİŞİKLİĞİ
Okul, iş veya ekonomik sebeplerle şehir değiştirmek, başlangıçta stresli olabilir. Yeni şehre uyum sağlama, ulaşım ve günlük ihtiyaçları karşılama konusundaki belirsizlikler, sevdiklerinden uzak kalma ve çevresel alışkanlıkları öğrenme süreci stres yaratır.
TERÖR OLAYLARI
Terör olayları, bireylerde ciddi psikolojik stres oluşturabilir. Savaş ve güvenlik tehditlerine maruz kalmak, haberlerden veya doğrudan şahit olunan olaylardan etkilenmek, kişinin güvenlik algısını zedeler. Bu durum, sosyal ilişkileri ve günlük yaşam aktivitelerini olumsuz etkileyebilir. Kalabalık mekanlardan kaçınma, gereksiz endişe ve işlerin aksaması, stresin somut sonuçları arasında yer alır.
